Od października 2025 roku w całej strefie Schengen obowiązują nowe zasady przekraczania granic zewnętrznych Unii Europejskiej. Wdrożony został system EES (Entry/Exit System) – cyfrowy system rejestracji wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich, który zastąpił tradycyjne pieczątki w paszportach i umożliwia automatyczne monitorowanie czasu pobytu w UE.
Choć reformę wprowadzono głównie w celach bezpieczeństwa i kontroli migracji, ma ona również istotne skutki podatkowe – szczególnie dla osób spoza UE, które:
-
pracują w Polsce lub w innym kraju Unii,
-
prowadzą działalność gospodarczą z terytorium Polski,
-
często podróżują w ramach ruchu bezwizowego,
-
lub planują zmianę rezydencji podatkowej w związku z relokacją.
System EES w praktyce oznacza, że fizyczny pobyt w Polsce – a więc jeden z kluczowych czynników przy ustalaniu rezydencji podatkowej – staje się teraz łatwy do weryfikacji przez administrację.
1. Na czym polega system EES?
System EES (Entry/Exit System) to elektroniczna baza danych, w której rejestrowane są:
-
dane paszportowe,
-
data i miejsce wjazdu oraz wyjazdu,
-
zdjęcie twarzy,
-
odciski palców.
Informacje te są przechowywane w systemie unijnym, dostępnym dla służb granicznych i organów imigracyjnych.
W praktyce oznacza to koniec stemplowania paszportów i początek pełnej cyfrowej ewidencji pobytów w Unii Europejskiej.
2. Z kontroli granicznej do przejrzystości podatkowej
Z punktu widzenia doradcy podatkowego system EES nie jest tylko narzędziem technicznym.
To nowy etap – w którym dane migracyjne zaczynają mieć znaczenie podatkowe.
Zgodnie z polską ustawą o PIT, osoba fizyczna może zostać uznana za rezydenta podatkowego w Polsce, jeżeli:
-
przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym, lub
-
posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (czyli tzw. ośrodek interesów życiowych).
Do tej pory weryfikacja liczby dni pobytu była trudna i często opierała się na oświadczeniach podatnika lub niepełnych danych z paszportu.
Po wdrożeniu systemu EES czas rzeczywistego pobytu będzie możliwy do zweryfikowania automatycznie – bez konieczności składania dodatkowych wyjaśnień czy dokumentów.
3. Skutki praktyczne dla osób spoza UE
Nowe przepisy mają bezpośredni wpływ na:
-
osoby pracujące zdalnie z Polski,
-
przedsiębiorców, którzy łączą pobyt w Polsce z działalnością za granicą,
-
tzw. cyfrowych nomadów,
-
posiadaczy kart pobytu czasowego lub stałego.
Wielu cudzoziemców do tej pory deklarowało, że nie są polskimi rezydentami podatkowymi, powołując się na krótkie pobyty w Polsce.
Od teraz dane z EES umożliwią organom podatkowym obiektywne sprawdzenie, czy ktoś faktycznie spędził w Polsce mniej niż 183 dni.
W praktyce osoby, które często powracają do Polski, przebywają tu dłużej lub posiadają centrum interesów osobistych (rodzinnych, zawodowych), mogą zostać uznane za polskich rezydentów podatkowych, nawet jeśli formalnie nie deklarowały takiego statusu.
4. Konsekwencje podatkowe
Uznanie za rezydenta podatkowego w Polsce oznacza obowiązek opodatkowania całości dochodów – niezależnie od miejsca ich uzyskania.
W takim przypadku zastosowanie mają odpowiednie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, ale nie zwalnia to z obowiązku wykazania wszystkich dochodów w polskim zeznaniu podatkowym.
Brak prawidłowego ustalenia statusu rezydencji może skutkować:
-
zaległościami podatkowymi,
-
odsetkami za zwłokę,
-
sankcjami karno-skarbowymi,
-
a w niektórych przypadkach – problemami z przedłużeniem pobytu lub pozwolenia na pracę.
5. Co warto zrobić już teraz
Z perspektywy praktyki doradczej rekomenduję osobom spoza UE, które mieszkają lub planują zamieszkać w Polsce:
-
Dokonać analizy statusu rezydencji podatkowej jeszcze przed rozpoczęciem pobytu.
-
Prowadzić ewidencję dni pobytu w Polsce i UE (EES zrobi to automatycznie, ale warto zachować własne notatki).
-
Udokumentować ośrodek interesów życiowych – rodzina, praca, mieszkanie, majątek.
-
Przeanalizować umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zwłaszcza w przypadku dochodów z kilku krajów.
-
Unikać sytuacji podwójnej rezydencji, która może prowadzić do złożonych sporów podatkowych.
System EES sprawia, że granica między „częstym podróżnikiem” a „rezydentem” ulega zatarciu.
Od teraz każdy dzień pobytu będzie miał znaczenie.
6. Rezydencja podatkowa w erze cyfrowej
Po wdrożeniu EES zasada „183 dni” nabiera nowego znaczenia.
Administracja podatkowa może porównywać dane o rzeczywistym pobycie z deklaracjami w zeznaniach rocznych.
W efekcie:
-
organy podatkowe będą miały dostęp do pełnej historii pobytów,
-
rozbieżności w deklaracjach mogą być łatwo wykryte,
-
a osoby przebywające w Polsce dłużej niż planowały – automatycznie staną się rezydentami podatkowymi.
Dla przedsiębiorców i pracowników zdalnych to sygnał, że planowanie podatkowe musi uwzględniać również aspekty migracyjne.
7. Wnioski
Zmiany wprowadzone w strefie Schengen od października 2025 roku oznaczają nowy poziom przejrzystości między systemem granicznym a podatkowym.
To koniec „niewidzialnych pobytów” – czas spędzony w Polsce będzie rejestrowany, a jego skutki podatkowe mierzalne.
Dla cudzoziemców spoza UE jest to zarówno wyzwanie, jak i szansa:
z jednej strony większa kontrola, z drugiej – możliwość uporządkowania sytuacji podatkowej i migracyjnej w sposób zgodny z prawem.
8. Potrzebujesz wsparcia?
Jeżeli mieszkasz w Polsce lub planujesz relokację i chcesz upewnić się, że Twoja sytuacja podatkowa jest prawidłowo uregulowana – zapraszam do kontaktu.
Pomagam w zakresie:
-
ustalenia rezydencji podatkowej,
-
analizy ryzyk podwójnego opodatkowania,
-
planowania struktury przychodów i kosztów,
-
koordynacji kwestii podatkowych i imigracyjnych,
-
doradztwa dla przedsiębiorców i osób mobilnych zawodowo.
